ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ ΣΤΟ ΟΧΥΡΟ ΡΟΥΠΕΛ , ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1941

4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΔΡΑΜΑΣ

ΧΡΟΝΙΚΟ ΡΟΥΠΕΛ   

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΥΠΕΛ

·        Το Ρουπέλ αποτελούνταν πολλά στεγανά συγκροτήματα και μεμονωμένα έργα .

·        Στεγανά συγκροτήματα ήταν : το Ουσίτα , το έργο Εισόδου ,το <<Μολών Λαβέ >>,ο Προφήτης Ηλίας ,το εργο  Εξόδου και το έργο Νωτιαίας Αμύνης .

·        Επιπλέον υπήρχαν καταφύγια ,αποθήκες ,στοές συγκοινωνίας και άλλοι υπόγειοι χώροι .

·        Επιπρόσθετα στο συγκρότημα Ρουπελ περιλαμβάνονταν άλλα δυο οχυρά : το Καρατάς και η Κάλη

·        Τέλος , ανήκε στη ζώνη επιχειρήσεων Αν. Μακεδονίας .

 

ΠΡΩΤΗ ΜΕΡΑ ΕΠΙΘΕΣΗΣ 6 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Την επίθεση του γερμανικού στρατού είχε αναλάβει η 12η Γερμανική Στρατιά με Διοικητή τον Συνταγματάρχη Φον Λιστ. Στις 5 παρά τέταρτο το πρωί σημειώθηκε η γερμανική επίθεση ,πριν ακόμη ο πρεσβευτής Εμπαχ επιδώσει τη διακοίνωση στον πρωθυπουργό Αλέξανδρο Κορυζή.

Οι γερμανοί δεν κράτησαν ούτε τα προσχήματα.

Η γερμανική επίθεση ήταν σφοδρότατη κατά του Ρούπελ ενώ τα οχυρά Κάλη και Καρατάς δέχτηκαν μόνο πυρά πυροβολικού και αεροπορικού βομβαρδισμού.

Το σχέδιο της επίθεσης  προέβλεπε αφού  διασπάσει την ελληνική άμυνα, να  προχωρήσει γρήγορα στην νότια έξοδο του περάσματος και να επιδιώξει το σύνδεσμο με την αριστερή πτέρυγα της 5ης Ορεινής Μεραρχίας στην γέφυρα των Λουτρών.

Οι πρώτες ώρες της επίθεσης: Τα γερμανικά αεροπλάνα πετούσαν σε σμήνη ξυστά από τα οχυρά βομβαρδίζοντας ασταμάτητα την ώρα που ο μόνος τους αντίπαλος ήταν η μικρή αντιαεροπορική άμυνα των οχυρών,

η οποία προς μεγάλη έκπληξη των Γερμανών, μόλις έβλεπε τα εχθρικά αεροπλάνα να επιτίθενται, έστρεφαν τα τυφέκια τους εναντίον τους και έβαλλαν χωρίς φόβο. Γερμανός αξιωματικός της αεροπορίας δήλωσε ότι οι Έλληνες στρατιώτες αντί να φεύγουν αλλόφρονες όπως στην Πολωνία και τη Γαλλία, πυροβολούσαν από τις θέσεις τους. Η γενναία αυτή στάση των μαχητών επιβεβαιώνεται από τη μαρτυρία του στρατιώτη Τσίπη Αθανασίου<<… Είχαμε κάποια παιδιά, κάτι σαν ελεύθεροι σκοπευτές, οι οποίοι έβγαιναν έξω από μικρές κρυφές πόρτες και όπως τα αεροπλάνα πετούσαν χαμηλά προσπαθούσαν να τα χτυπήσουν με τα Μάλινχερ. Τρία αεροπλάνα δεν ξαναγύρισαν καθώς τα χτύπησαν οι δικοί μας και έπεσαν πάνω στο Μπέλες. Μας έλεγαν τα παιδιά αυτά ότι οι πιλότοι, ενώ μας έβλεπαν να σηκώνουμε τα όπλα και να τους σκοπεύουμε, γελούσαν . Δεν πίστευαν σ΄ αυτό που έβλεπαν ούτε ότι μπορούμε να τους κάνουμε ζημιά. Τράνταζε ο τόπος από τις τεράστιες βόμβες που έριχναν, αλλά τις θυρίδες δεν τις πέτυχαν…….. >>.

Παράλληλα, επιχειρήθηκε η κάθοδος του Στρυμώνα με 18 λέμβους εφόδου. Αυτές  έγιναν αντιληπτές  από τους άνδρες των οχυρών και άρχισαν να βάλλονται με πολυβόλα. Έτσι δεν επετεύχθη ο αιφνιδιασμός και όσοι σώθηκαν επέστρεψαν στη βάση τους.                                    

Αποτίμηση της 1^ης ημέρας :Καμία γερμανική βάρκα δεν κατάφερε να διαπλεύσει το Στρυμόνα για να φτάσει στα νώτα της οχυρωμένης τοποθεσίας. Όμως κατάφεραν κατά την διάρκεια της ημέρας να καταλάβουν το δυτικό τμήμα της κορυφογραμμής του Μπέλες  γεγονός που δημιούργησε κίνδυνο για όλη την <<γραμμή Μεταξά>>.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΕΡΑ ΕΠΙΘΕΣΗΣ 7  ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Την αυγή του 7ης Απριλίου συγκροτήθηκαν τρεις περίπολοι του Ρούπελ με αποστολή την εκκαθάριση της περιοχής από τους εχθρούς και την αποκατάσταση της τηλεφωνικής επικοινωνίας.  Αποτέλεσμα ήταν η σύλληψη 14 αιχμαλώτων με 3 συσκευές ασυρμάτου και 2 όλμους. Όλη τη μέρα οι γερμανικές επιθέσεις κατά του οχυρού αποκρούστηκαν, με βαριές απώλειες. Η ελληνική πλευρά είχε και εκείνη απώλειες, ιδίως την καταστροφή της 2ης πυροβολαρχίας, που εντοπίστηκε και βομβαρδίστηκε ανηλεώς από τα γερμανικά αεροσκάφη, με αποτέλεσμα το θάνατο του διοικητή της, λοχαγού Κυριακίδη. Όμως το ηθικό των Ελλήνων στρατιωτών παρέμενε υψηλό, σε βαθμό που υποδέχονταν τους βομβαρδισμούς με ζητωκραυγές. Μόνο το ΙΙ/125 γερμανικό τάγμα, που είχε απομείνει με περίπου 200 άνδρες, κατέλαβε το ύψωμα Γκολιάμα στα νώτα του οχυρού, ανατολικώς της εξόδου της στενωπού.

Tο οχυρό Καρατάς  δέχθηκε αεροπορικούς βομβαρδισμούς, ενώ το οχυρό της  Κάλης δεν δέχτηκε καμία επίθεση.

Αποτίμηση της ημέρας : Η ένταση της μάχης δεν έχει χαθεί και ο αγώνας των Γερμανών δεν έχει φέρει ακόμη κανένα αποτέλεσμα .Όλη τη νύχτα τα νοσοκομειακά αυτοκίνητα προσπαθούν να μαζέψουν τους τραυματίες .Την ίδια στιγμή στα οχυρά προσπαθούν να επισκευάσουν τις ζημιές και να ξανασυνδέσουν τις κομμένες τηλεφωνικές γραμμές. Επίσης, φέρνουν στο οχυρό πληγωμένους αιχμαλώτους μαζί με λάφυρα τυφέκια ακόμα ασύρματους, γερμανικούς χάρτες. Οι απώλειες της ημέρας αυτής είναι 14 νεκροί και 11 τραυματίες .Τέλος τα δυσοίωνα νέα ήταν η κατάρρευση της γιουγκοσλαβικής αντίστασης και η είσοδος των γερμανών στην κοιλάδα του Αξιού . Η ανυπαρξία διαθέσιμων μονάδων για την κάλυψη της οχυρωμένης τοποθεσίας Μπέλες- Νέστος δημιούργησε σοβαρότερη κατάσταση .Γι αυτό το λόγο, έπρεπε να ανακοπεί η γερμανική προέλαση και η αεροπορία μας να προσβάλλει τις εχθρικές φάλαγγες .Η εκτέλεση του σχεδίου αυτού ήταν αδύνατη, εφόσον δεν υπήρχε ελληνική αεροπορική άμυνα.

ΤΡΙΤΗ ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ  8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Οι μάχες συνεχίζονται στο Ρούπελ για τρίτη μέρα χωρίς καμία σημαντική επιτυχία των Γερμανών Οι βομβαρδισμοί  από την αεροπορία και το πυροβολικό είναι σφοδρότατοι.  
Όταν, το μεσημέρι της 8ης Απριλίου, παρατάχθηκε το ΙΙΙ/125 τάγμα για νέα επίθεση, διαπιστώθηκε ότι το αμυντικό σύστημα του οχυρού λειτουργούσε ακόμα πλήρως. Επιπλέον, οι ελληνικές δυνάμεις αντεπιτέθηκαν κατά του ΙΙΙ/125 τάγματος στο ύψωμα Γκολιάμα, προξενώντας στους Γερμανούς τόσο βαριές απώλειες, ώστε η διοίκηση του τάγματος ανέφερε προς το Σύνταγμα ότι εφ' εξής ήταν μειωμένης μαχητικής ικανότητας.

Το απόγευμα οι Γερμανοί ζήτησαν εξάωρη εκεχειρία  για περισυλλογή των νεκρών και τραυματιών τους. Από τη  δύσκολη  θέση έβγαλε τον εχθρό η κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας που τον οδήγησε στη Γραμμή Μεταξά και ένα βήμα πριν την κατάληψη της Θεσσαλονίκης. Μπροστά στο αδιέξοδο ο Διοικητής του ΤΣΑΜ αναγκάστηκε να έρθει σε διαπραγματεύσεις με τον Διοικητή των Γερμανικών δυνάμεων για τη σύναψη συνθηκολόγησης και κατάπαυση των εχθροπραξιών.

Αποτίμηση της ημέρας : Η τρίτη μέρα τελειώνει  και οι Γερμανοί δεν έχουν καταφέρει ούτε καν να πλησιάσουν το Ρούπελ . Η δασώδης πλαγιά δίπλα στο οχυρό έχει γεμίσει με σώματα νεκρών και λαβωμένων  Γερμανών στην οποία εκεί αποδεκατίστηκε ένα ολόκληρο σύνταγμα . Από πλευράς των Ελλήνων  οι απώλιες ηταν μόνο 9 νεκροί και 4 τραυματίες οπλίτες. Τα δυσάρεστα νέα ωστόσο ήρθαν από τη Θεσσαλονίκη όπου στις δέκα και μισή ο Αντιστράτηγος Ραγκαβής έλαβε επιστολή του διοικητή της γερμανικης εμπροσθοφυλακής στην οποία ζητούσε την ανευ όρων παράδοσης της πόλης ως τα μεσάνυχτα.

ΤΕΤΑΡΤΗ ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ 9 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Ήταν η τελευταία μέρα  αυτού του σκληρού και άνισου αγώνα .Το οχυρό Ρούπελ  υπέστη βομβαρδισμούς από το πυροβολικό και την αεροπορία, οι οποίοι κατά  το μεσημέρι ήταν πολλοί σφοδροί. Οι υπερασπιστές του δεν γνώριζαν για την συνθηκολόγηση που είχε αποφασιστεί από το προηγούμενο βράδυ και την εισβολή των Γερμανών  στην Θεσσαλονίκη.

Στις πέντε περίπου το απόγευμα πλησίασε στο οχυρό γερμανικό όχημα με λευκή σημαία . Οι  Έλληνες αξιωματικοί έμειναν έκπληκτοι από την συνθηκολόγηση του ΤΣΑΜ και  την είδηση της αναγκαστικής παράδοσης  των οχυρών .

Ο Γερμανός απεσταλμένος ζητούσε την παράδοση του οχυρού διότι υπεγράφη ανακωχή και τα Γερμανικά στρατεύματα εισήλθαν στη Θεσσαλονίκη. Αφού διαβιβάστηκαν οι όροι στον Διοικητή Δουράτσο Γεώργιο, αυτός διέταξε τον κήρυκα να επανέλθει προς συνάντηση με τον Γερμανό αξιωματικό και να του ανακοινώσει τα κατωτέρω:
Α) Ότι τα οχυρά παραδίδονται ΜΟΝΟΝ όταν κυριευθώσιν παρά του αντιπάλου.
Β) Ότι τοιούτων διαταγών περί ανακωχής κλπ. στερούμεθα παρά των ιεραρχικώς προϊσταμένων μας αρχών.
Γ) Ότι διαταγάς λαμβάνομεν και εκτελούμεν μόνον τας προερχομένας εκ των προϊσταμένων μας Αρχών.
Δ) Ότι ο αγών θα συνεχιστεί πάσα δε απόπειρα προσεγγίσεως του οχυρού θα συντριβεί. 


Ο κήρυκας διαβεβαίωσε στην στρατιωτική του τιμή ότι δεν επρόκειτο για απάτη και όρισε συνάντηση για την 6:00 της επόμενης 10/4. Περί την 23:30` ώρα ελήφθη διαταγή πρώτα τηλεφωνικά και μετά εγγράφως για κατάπαυση του πυρός. Μετά την λήψη των διαταγών αυτών η διοίκηση των οχυρών αποφάσισε ομόφωνα την συνέχιση του αγώνα, καθώς και η αντίδραση των ανδρών του οχυρού ήταν ότι ο αγώνας έπρεπε να συνεχιστή. Κατόπιν νέας τηλεφωνικής επικοινωνίας όμως, διαπιστώθηκε ότι η περαιτέρω θυσία ήταν μάταια.

Οι αντιδράσεις στο οχυρό:  Όπως ήταν φυσικό  η εντολή προκάλεσε δυσαρέσκεια κι απογοήτευση στους μαχητές  που διατηρούσαν ακόμη τις θέσεις τους και συνέχιζαν μέχρι και εκείνη την στιγμή με επιτυχία τον αγώνα τους. Στις στοές των οχυρών διαδραματίστηκαν δραματικές  σκηνές με έντονη συγκίνηση .Η πιθανότητα της αιχμαλωσίας προκαλούσε δικαιολογημένη αντίδραση και η πρώτη σκέψη πολλών ήταν να διαφύγουν προς την ελεύθερη και μαχόμενη ακόμα Ελλάδα.

ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΟΧΥΡΟΥ

Την επομένη 10 Απριλίου 1941 έλαβε χώρα η παράδοση του οχυρού.

 Ο Γερμανός στρατηγός απαγορεύει στους στρατιώτες του να μπουν στις στοές πριν αποχωρήσει και ο τελευταίος Έλληνας στρατιώτης και δεν υποστέλλει την ελληνική σημαία .Έξω από το οχυρό ήταν παραταγμένο γερμανικό τμήμα που απέδωσε τιμές. Ο Γερμανός συνταγματάρχης ζήτησε να γνωρίσει τον Έλληνα αξιωματικό που σε μια νυχτερινή επίθεση είχε αποδεκατίσει το σύνταγμά του και του έδειξε τους νεκρούς του άντρες λέγοντας <<Αυτό είναι το έργο σας ,σε μισή ώρα θέσατε εκτός μάχης 400 άντρες .Σας συγχαίρω>> .Και του έσφιξε το χέρι. Μάλιστα του εξέφρασε τα συγχαρητήρια και το θαυμασμό των ανωτέρων του. Τόνισε μάλιστα ότι για τους Γερμανούς αποτελούσε τιμή και υπερηφάνεια που είχαν ως αντίπαλο έναν τόσον ηρωικό στρατό. Το μεσημέρι οι άντρες των οχυρών αφέθηκαν ελεύθεροι να φύγουν . Καθώς απομακρύνονται συναντούν μια γερμανική διμοιρία που κατευθύνεται στο οχυρό τους προσπερνώντας τους με βηματισμό παρέλασης .Την ίδια στιγμή, κατεβαίνει η ελληνική σημαία και υψώνεται η σβάστικα

Αποτίμηση του αγώνα των οχυρών: Στο Ρουπελ οι απώλειες από Ελληνικής πλευράς ήταν 14 νεκροί και 38 τραυματίες ενώ οι νεκροί τις ευρύτερης περιοχής ήταν 126. Από γερμανικής πλευράς οι ακριβής απώλειες δεν έγιναν γνωστές . Γέμισαν όμως 3 νεκροταφεία στην περιοχή το Προμαχώνα ,το δε 125 Σύνταγμα Επίλεκτων που επιτέθηκε στο Ρούπελ τέθηκε εκτός μάχης .Η  αναγνώριση του σπουδαίου αγώνα των Ελλήνων :<<Δεν θρηνώ ως στρατιώτης για τη θυσία μας ,διότι ήταν επιβεβλημένη ,θρηνώ όμως ως άνθρωπος  διότι από το σύνταγμα μου απέμειναν λίγοι μόνο άντρες >>

Ο Χίτλερ δεν δίστασε να παραδεχτεί ότι <<  Η ιστορική δικαιοσύνη με υποχρεώνει να διαπιστώσω ότι από όλους τους αντιπάλους μας , ο Ελλην στρατιώτης , επολέμησε με ύψιστον ηρωισμόν και αυτοθυσία >>.

Επιμέλεια χρονικού   οι μαθήτριες Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

                                                   Κέρογλου Μαρία       

                        Αθηνά- Μαρία  Μαυροκεφαλίδου                                                     

ΤΕΛΟΣ