ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ : ΈΠΡΕΠΕ ΝΑ ΠΑΡΑΔΟΘΟΥΝ ΤΑ ΟΧΥΡΑ;

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Η Μάχη των Οχυρών είναι μια( αν και παραγνωρισμένη)  από τις λαμπρότερες σελίδες στην ιστορία μας. Μπορεί να κράτησε λίγες μέρες όμως χαρακτηρίζεται  ως παράδειγμα θάρρους και αυτοθυσίας, καθώς η άμυνα που προέβαλαν ήταν σθεναρή απέναντι σε έναν αντίπαλο που κατέκτησε την Ευρώπη με ρυθμό περιπάτου. Τα οχυρά ήταν αυτά που πήραν το βάπτισμα του πυρός απέναντι στην πιο σύγχρονη και πιο αδιαμφισβήτητη πολεμική μηχανή της εποχής. Από τακτική άποψη, τα οχυρά επιτέλεσαν πλήρως το σκοπό τους, καθώς άντεξαν στις επιθέσεις -η κατασκευή τους θαυμάστηκε από τους Γερμανούς αξιωματικούς- και έφραξαν τη διέλευση του εχθρού μέσω της κοιλάδας του Στρυμόνα. Ως τεχνικό έργο τα οχυρά  κρίθηκαν αρτιότερα  από τα περίφημα οχυρά της γραμμής Μαζινώ στη Γαλλία. . Το κυριότερο ήταν ότι τα οχυρά άντεχαν τις επιθέσεις του ιπτάμενου πυροβολικου ,των stuka(αεροπορικά βομβαρδιστικά) τα οποία ακόμη και όταν οι βολές τους ήταν εύστοχες δεν κατάφερναν να τα διατρήσουν. Τα οχυρά δεν λύγιζαν και μόνο δια της εφόδου μπορούσαν να τα εκπορθήσουν. Ο  Α.Μπρούχνερ ,γερμανός συγγραφέας, γράφει στο βιβλίο του <<Τα stuka φάνηκαν να μην τους επηρεάζουν αλλά αντιθέτως, μόλις εφορμούσαν, τα υποδέχονταν με πυκνούς πυροβολισμούς, κάτι άγνωστο στις επιχειρήσεις μας στην Πολωνία και Γαλλία>>. Από επιχειρησιακή άποψη όμως, οι γερμανικές δυνάμεις πέτυχαν την παράκαμψη των οχυρών μέσω του γιουγκοσλαβικού εδάφους, καθώς η 2η Τεθωρακισμένη Μεραρχία κινήθηκε μέσω Στρώμνιτσας, Δοϊράνης και Κιλκίς προς τη Θεσσαλονίκη. Η εφεδρεία του Τμήματος Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας , η ΧΙΧ Μεραρχία, μηχανοκίνητη μόνο κατ' όνομα και με ελάχιστα τεθωρακισμένα, ήταν αδύνατο να ανακόψει τη γερμανική προέλαση, ενώ το αίτημα του διοικητή του Τμήματος Στρατιάς Ανατολικής , Μακεδονίας  αντιστράτηγου Μπακόπουλου, να επιχειρηθεί πλευροκόπηση των γερμανικών δυνάμεων από την βρετανική 1η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία, δεν ικανοποιήθηκε. Από τις επίσημες πηγές της ελληνικής στρατιωτικής ιστορίας καθίσταται σαφές ότι ουδέποτε υπήρξε η ψευδαίσθηση ότι θα μπορούσαν οι υπερασπιστές του ΤΣΑΜ να επικρατήσουν των Γερμανών. Από τη στιγμή που η ναζιστική Γερμανία  εισερχόταν στον πόλεμο κατά της Ελλάδος με δεδομένη τη γνωστή ισορροπία δυνάμεων  το αποτέλεσμα ήταν λίγο πολύ αναπόφευκτο. Η μάχη των ελληνικών στρατευμάτων δόθηκε για την τιμή των όπλων καθώς και για τη στήριξη των νικηφόρων συμπολεμιστών τους στο αλβανικό μέτωπο, οι οποίοι θα ένιωθαν προδομένοι αν η Ελλάδα κατέρρεε έστω χωρίς καμιά προσπάθεια να διατηρηθεί το βορειοανατολικό της μέτωπο.

Κατόπιν τούτου τα πρώτα γερμανικά τμήματα έφτασαν στη Θεσσαλονίκη το βράδυ της 8ης Απριλίου, καθιστώντας την αντίσταση των οχυρών μάταιη. Η κατάληψη της Θες/νίκης απέκοψε το Τμήμα Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας από τις υπόλοιπες και μαχόμενες ελληνικές δυνάμεις, επομένως, η παράταση του αγώνα εκ μέρους του Τ.Σ.Α.Μ. θα ήταν ανώφελη και θα οδηγούσε στην αναπόφευκτη καταστροφή του. Έτσι στις 9 Απριλίου υπεγράφη το πρωτόκολλο παράδοσης μεταξύ του Μπακόπουλου και του γερμανού Αντιστρατήγου Rudolf Veiel. Oι όροι είναι ιδιαιτέρως τιμητικοί για τα ελληνικά  όπλα όπως φαίνεται στη φωτογραφία.

 Αξίζει να σημειωθεί ότι στα οχυρά η μάχη συνεχιζόταν και την επόμενη μέρα γιατί άργησαν να φτάσουν οι διαταγές. Ακόμη όμως και όταν ενημερώθηκαν, το οχυρό Ρούπελ που είχε μείνει ανέπαφο και απόρθητο αρνούνταν να παραδοθεί. Το ίδιο συνέβαινε και σε άλλα οχυρά, όπως τα οχυρά του συγκροτήματος Λίσσε, όπου οι αξιωματικοί δεν μπορούσαν να δεχτούν την παράδοση .Τα οχυρά τους είχαν μείνει απόρθητα και ένιωθαν νικητές. Χρειάστηκαν ολονύχτιες  συννενοήσεις προκειμένου να πειστούν να παραδοθούν. Μέσα στις στοές διαδραματίζονταν συγκινητικές στιγμές καθώς οι μαχητές αγκαλιάζονταν ,έκλαιγαν, δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι ο αγώνας τους πήγε χαμένος. Τραυματίες φαντάροι σηκώνονταν από τα φορεία και φωνάζαν, θέλαν να ενισχύσουν την φρουρά, να πολεμήσουν με τους ματωμένους επιδέσμους. Ένας δάσκαλος κι ένα χωριατόπουλο που υπηρετούν στα οχυρά, αυτοκτονούν!  Ο Διοικητής της Ταξιαρχίας Έβρου, Υποστράτηγος Ιωάννης Ζήσης, αυτοκτονεί στην Τουρκία, από εθνική ευαισθησία. Ο Συνταγματάρχης Χονδρός, όταν κυκλώθηκε από τους Γερμανούς μεταξύ Νυμφαίου-Κλειδίου, στην πρώτη διάσπαση του μετώπου, αυτοκτονεί. Ο Ταγματάρχης (ΠΒ) Κωνσταντίνος Βερσής, όταν διατάχθηκε να παραδώσει στους Γερμανούς τα πυροβόλα του, τα παρέταξε, διέταξε τους άνδρες να αποδώσουν τιμές στα όπλα και αυτοκτόνησε υπό τους ήχους του Εθνικού Ύμνου που έψαλλαν οι πυροβολητές του!

Για τους Γερμανούς οι Έλληνες που υπεράσπιζαν τα οχυρά της γραμμής Μεταξά, υπήρξαν οι μόνοι από τους Στρατούς που είχαν αντιμετωπίσει μεχρι τότε, οι οποίοι αντιστάθηκαν με σθένος και αποτελεσματικότητα στις επιθέσεις τους. Ο Γερμανός στρατηγός Πωλ Χάσε σε άρθρο του αναφέρει <<Οι Έλληνες φρουροί των οχυρών αντιμετώπιζαν τα φλογοβόλα και τις χειροβομβίδες με άγριο φανατισμό, που όμοιο του δεν είχαν συναντήσει οι Γερμανοί στρατιώτες σε κανένα άλλο μέτωπο. Όσο ζούσε έστω και ένας στρατιώτης ,το οχυρό συνέχιζε να ανθίσταται.>>

Η επίθεση εναντίον της Ελλάδας πρέπει να τη δούμε από πλευράς ευρύτερης στρατηγικής. Η στρατιωτική περιπέτεια των Γερμανών στην Ελλάδα συνηγόρησε στην αποτυχία της επιχείρησης<< Μπαρμπαρόσα >> των Γερμανών κατά της Ρωσίας. Η εκστρατεία στην Ελλάδα διήρκεσε πολύ περισσότερο από όσο είχε προβλεφτεί και χρειάστηκε να μετατεθεί η ημερομηνία επίθεσης κατά της Ρωσίας αλλά και στα άλλα μέτωπα επιχειρήσεων.<<…Η επιβράδυνσης υπό της Ελλάδος της κατά Ρωσίας επιθέσεως υπήρξεν ολεθρία δια τον αγώνα του Άξονος>>(170 απόρρητον έγγραφον αρχείου Νυρεμβέργης).Επίσης, υπήρξε σκληρή  καταπόνηση του μηχανοκίνητου  υλικού των τεθωρακισμένων μονάδων, οι οποίες μετά τα Βαλκάνια δεν πρόλαβαν να ανανεώσουν το φθαρμένο υλικό με νέο .Επιπλέον, στις μάχες στη Μακεδονία υπέστησαν σημαντικές απώλειες άριστων στρατευμάτων, οι οποίες αργότερα στον πόλεμο υπήρξαν πηγή αδυναμίας κατά τη διάρκεια των πολεμικών τους επιχειρήσεων.Οι απώλειες των Γερμανών κατά τη διάρκεια της επίθεσης τους στα οχυρά είναι περίπου 1700 νεκροί , 4-5000 τραυματίες και 1000 αγνοούμενοι .Οι ελληνικές απώλειες μετά από τη σκληρή πενθήμερη σύγκρουση συνοψίζονται σε 1000 νεκρούς και τραυματίες.

Μετά την συνθηκολόγηση, βουλγαρικές δυνάμεις έφθασαν στα οχυρά, τα λεηλάτησαν και ξεκίνησαν τη συστηματική καταστροφή τους με ανατινάξεις. Σταμάτησαν την καταστροφή τους γιατί το κόστος για την ολοκληρωτική καταστροφή τους θα επιβάρυνε υπερβολικά τον προυπολογισμό του βουλγαρικού κράτους. <<Η ελληνική ψυχή άρχιζε να μπαίνει στο πένθος της Κατοχής. Στο μέτωπο της, πάνω στα αίματα είχε σκαλώσει ένα κλωνάρι δάφνης.>> Ακολούθησε η Βουλγαρική Κατοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, χωρίς να ρίξουν οι Βούλγαροι ούτε μια τουφεκιά!!!Η Κατοχή που βίωσε η περιοχή μας ίσως ήταν η σκληρότερη σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα με τραγικό ορόσημο τις σφαγές της Δράμας, του Δοξάτου και των γύρω χωριών το Σεπτέμβριο του 1941.